'Concentreer je niet alleen op PFOA'

Het interview begint met verhalen over bijtjes en bloemen. Dat is niet verwonderlijk want de gastheer, Raymond Coenraats, sinds 2010 aan de Baanhoek wonend, is hobby-imker. Ook het moestuintje dat in de maak is, komt ter sprake. ,,Of ik zo meteen een krop sla uit eigen tuin eet? Ja hoor, daar ben ik niet bezorgd over. Ik wil wel graag weten wat er allemaal uit die schoorstenen komt." 

Erik de Bruin

Hij heeft het natuurlijk over DuPont, tegenwoordig Chemours geheten. De chemische fabriek aan de overzijde van de rivier (als er aan de andere kant van de dijk geen huizen en bedrijfspanden zouden staan, zou hij er zo tegenaan kijken) maakt al weken de tongen los. PFOA is in Sliedrecht en omgeving al lang geen onbekende stof meer. Het is de afkorting van perfluoroctaanzuur, dat werd gebruikt bij de productie van het welbekende teflon. In 2013 werd PFOA op een Europese lijst van zeer zorgwekkende stoffen geplaatst. DuPont was toen al overgestapt op GenX, een hulpstof dat de chemici van het Amerikaanse bedrijf zelf hebben ontwikkeld. Dat proces heeft tien jaar geduurd. Een andere zeer zorgwekkende stof, dimethylacetamide, heeft mogelijk zwangerschaps- en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaakt bij oud-medewerkers die met lycra werkten, zo bracht EenVandaag naar buiten op het moment dat het 'gifschandaal' landelijk nieuws was. Het 'schandaal' voltrok zich aan de Baanhoekweg in Dordrecht, waar het concern is gevestigd. Vanwege de windligging en omdat het wat PFOA betreft met name gaat om wat in de lucht werd uitgestoten, zijn de bewoners van de Baanhoek in Sliedrecht er echter het meest aan blootgesteld. ,,Wat hebben we allemaal over ons heen gekregen? Ik denk dat die vraag centraal moet staan", zegt oud-bewoner Peter Mul, die, op verzoek van Het Kompas, bij Coenraats te gast is. Om over heden en verleden te praten. ,,Beide is van belang", stelt de huidige inwoner van Etten-Leur. ,,Vergeet ook de toekomst niet! Wat wordt hiervan geleerd? Wordt DuPont feller op de huid gezeten? Leiden alle vragen vanuit de media, politiek en samenleving tot meer openheid? Het beeld dat ik de afgelopen weken heb gekregen, is dat er zeven dagen per week, dag en nacht, sprake was/is van een regelrechte milieuramp. Ik vind dat het bedrijf keihard moet maken dat dit niet zo is."

 

'BEPERKTE OPDRACHT' Mul is een vlotte prater. Niet zo gek want in zijn woonplaats maakt hij deel uit van de gemeenteraad. Een week geleden kwam hij zijn licht opsteken tijdens een informatiebijeenkomst in het raadhuis. ,,Of ik iets wijzer ben geworden? Niet zoveel, als ik eerlijk ben. Mij is gebleken dat de onderzoeksopdracht beperkt was. Op een hele logische vraag als 'hoe verhouden de uitgestoten stoffen zich tot elkaar?' kon het RIVM geen antwoord geven." De inbreng van de politieke partijen kon hij wel waarderen. ,,Soms werd er naar de bekende weg gevraagd, maar er werden ook goede, scherpe vragen gesteld. Wat ik zelf bijvoorbeeld heel relevant vind - daar werd ook naar gevraagd - is wat er nog meer allemaal is en wordt uitgestoten. Vooral over de drie stoffen die ook als zeer zorgwekkend zijn geclassificeerd en die nog steeds worden gebruikt, moet meer bekend worden. Wat zijn dit voor stoffen? Waarom en wanneer zorgwekkend? Waarom is DuPont hier niet net als met die andere ZZS-stoffen mee gestopt? Wat zijn de emissienormen en waar zijn die op gebaseerd? Heeft het handhavend orgaan (de omgevingsdienst, red.) zich daarover laten informeren door het bedrijf of heeft zij zelf onderzoek gedaan?" Bij de vroegere handhaving zet hij vraagtekens. ,,Ook in deze is het relevant om je af te vragen met welke opdracht zij op pad werden gestuurd door de provincie (het bevoegd gezag, red.). Welk belang dienden zij? Van de ondernemer, die voor veel werkgelegenheid zorgt, of van de omgeving van de fabriek, die nu misschien met de naweeën zit? Bovendien: als constant dezelfde personen het bedijf bezochten voor een controle, kan ik me wel een voorstelling maken hoe dat ging." Coenraats knikt. ,,Ze zullen er, zoals Peter al zei, ongeveer verstand van hebben gehad. De vraag is of die kennis toereikend was en of het bezoek geen routinecontrole was. Wat werd er na het kopje koffie nog meer gedaan?"

 

'SOORT VERTROUWEN' Vragen volop. Echter, om nu te stellen dat ze zich enorm ongerust maken, gaat te ver. Terwijl met name Mul daar wel alle reden toe heeft. Hij woonde immers van 1974 tot 1998 aan de Baanhoek. Dat valt midden in de periode waarin de gezondheidskundige grenswaarde mogelijk, zo heeft het RIVM in haar onderzoeksrapport beschreven, langdurig is overschreden. Dat hij net buiten het donkergekleurde risicogebied woonde, is geen opluchting. ,,Ons huis stond iets ten oosten van de spoorbrug. Dat de brug op het RIVM-kaartje precies de geologische lijn is tussen wel en geen mogelijke gevarenzone hecht ik geen waarde aan. Dat hebben ze gewoon voor het gemak gedaan." Hij gaat ervan uit dat hij net zoveel als de bewoners in het westelijke deel aan PFOA en andere al dan niet giftige, schadelijke stoffen is blootgesteld. ,,Daar wil ik zoals iedereen meer over weten, maar het is niet zo dat ik me echt heel veel zorgen maak. Ik laat me niet zo snel verontrusten, dat zit niet in mijn aard." Coenraats hetzelfde laken een pak. ,,Ik merk om me heen ook niet dat er veel zorgen zijn. Een praatje makend op de dijk, bij de brievenbus bijvoorbeeld, gaat het over van alles en nog wat, maar niet over DuPont. Mensen hebben misschien toch een soort vertrouwen dat het wel goed zit, ik weet het niet. Om eerlijk te zijn hebben wij ons nooit laten informeren toen we hier kwamen wonen. 'Die fabriek staat er al jaren, het zal wel goed zijn.' Die gedachte overheerste." Mul spreekt van een ietwat gezapige sfeer tijdens de informatiebijeenkomst op 12 april. ,,Het is nu met name de politiek die een vuist maakt en dat is goed want daar zijn het volksvertegenwoordigers voor, maar ik denk dat als je je niet in slaap wilt laten sussen - de vervolgonderzoeken duren nog een tijdje - ook de samenleving in actie moet komen. Daarmee bedoel ik constant aandringen op de benodigde informatie. Laten blijken dat het ernst is. Elke twee weken een update van de wethouder is wat overdreven - als er niks te melden valt, is er niks te melden - maar je moet wel alert zijn. Waarbij ik denk: concentreer je niet alleen op PFOA. Zorg ervoor dat je over alle stoffen alles te weten komt. Mensen hebben het recht om te weten wat ze over zich heen hebben gekregen en krijgen. Zeker als na al behoorlijk uitgebreid onderzoek is gesteld dat gezondheidsrisico's niet zijn uit te sluiten."

 

'INFORMATIESTROOM' Coenraats had een update willen hebben van hoe de informatiebijeenkomsten in Dordrecht (op 5 april) en Sliedrecht zijn verlopen. ,,Welke vragen zijn gesteld en wat voor antwoorden zijn gegeven? Daar ben ik nieuwsgierig naar. Natuurlijk haal je dat uit de krant en staat er ongetwijfeld het één en ander op de website van de gemeente, maar ik had ook graag een vervolgbrief gehad. Nodig ons niet alleen uit als zulke bijeenkomsten worden gehouden, houd ons ook op de hoogte. Via de website en social media zal allemaal wel. Daarin vind ik wel m'n weg, maar mijn buurvrouw van 86 niet. De gemeente moet zich daarvan bewust zijn. Sowieso vind ik de informatiestroom laat op gang komen. Dit speelt al veel langer, maar pas toen het RIVM-rapport er was, zijn we geïnformeerd. In oktober zijn er door de gemeente al kritische vragen gesteld over de PFOA-uitstoot. Vanaf dat moment had de gemeente bewoners al op de hoogte moeten brengen. Die vragen werden immers niet voor niets gesteld."

Label:

DuPont