• Joost Schelling

    Richard van Hoek

De klok horen luiden…

Sliedrecht is een echt kerkdorp. Niet alleen op zondag luiden de kerkklokken, maar ook doordeweeks. Vroeger bij naderend onheil of bij brand, nu luiden klokken vooral rondom een kerkelijke uitvaart. En naar Luthers gebruik in sommige kerken als het Onze Vader (het gebed dat Jezus zijn leerlingen leerde) wordt gebeden.

Maar wie goed zijn oren spitst, die heeft ook ontdekt dat op vaste tijden doordeweeks de klok van de Grote Kerk 2 minuten slaat. De kerktoren is trouwens eigendom van de gemeente, dus dit klokluiden is geen onderdeel van de kerk, maar van de overheid.

De klok van de Grote Kerk slaan om acht uur, twaalf uur en weer om acht uur 's avonds. En hoewel mensen misschien verwachten dat elke dominee meteen weet waarom, ben ik er toch maar eens ingedoken. Want ik had de klok wel horen luiden, maar waar de klepel was??

Sinds het vieren van het 950-jarig bestaan van Sliedrecht weten we dat de Sliedrechtse wortels in de Middeleeuwen liggen, in de katholieke Middeleeuwen wel te verstaan. In de 14e eeuw besloot men tot het luiden van het zogenoemde angelus-gebed. Een gebed tot de engel des Heren, om zes, twaalf en zes uur. Door de invoering van het luiden ontstond ook een tijdsaanduiding. Rondom dit luiden stopte men met het werken voor gebed en eten. Toen de Reformatie kwam en het protestantisme bracht, werd veel klokluiden afgeschaft en verdween het bidden van het angelus-gebed.

Het klokluiden als tijdsaanduiding bleef voor de mensen wel bestaan. Aan het begin van de dag, midden op de dag en aan het einde van de dag. Zo wist men - ook zonder uurwerk - wanneer het tijd was om te gaan eten. Het klokluiden was vooral bedoeld als onderbreking van het werk op het land. Wat mij intrigeerde was dat late tijdstip van de klok om acht uur 's avonds. Niet bepaald nog een tijdstip, om zeker in het voor- of najaar, nog aan het werk te zijn. Om acht uur 's avonds luidt de zogenoemde papklok. Deze klok gaf aan dat de stadspoort ging sluiten. Wie nog aan het werk was op het land, buiten de stad, wist dat hij naar huis moest gaan. Als de poort gesloten werd, was de dag voorbij en het werk gedaan. Nog snel een bord pap en dan naar bed. Vandaag de dag luidt de kerktoren nog steeds. Niet meer om aan te geven, dat het werk erop zit, maar uit een stukje historisch-cultureel besef. En stiekem denk ik: zouden we die werktijden niet opnieuw moeten invoeren met onze huidige 24 uurs economie? Om 20.00 uur niet de stadspoort dicht, maar de laptop uit. Alleen die pap, mwah, laat die maar zitten.

Joost Schelling