• Erik de Bruin

Dominee Sander Ris kijkt terug op bevlogen jaren

SLIEDRECHT De 36-jarige Sander Ris, die de afgelopen vijf jaar de Gereformeerde Kerk in Boven-Hardinxveld voorging, maakt zich op voor een verhuizing naar het Overijsselse Rijssen. De jonge predikant, die opgroeide in Sliedrecht, wil dolgraag, zoals hij dat in de eerste jaren na zijn studie ook als christelijke jongerenwerker deed in Amsterdam en Utrecht, de grote stad bestormen. ,,Het liefst trek ik wijken in waar de sociale problemen op straat liggen. In het lieflijke Rijssen ga ik dat niet meemaken. Toch gaan er denk ik bijzondere dingen gebeuren. Paulus was ook op z'n plaats op Malta."

Hij haalt het Bijbelse verhaal over de apostel die, op weg naar het grote Rome, schipbreuk leed en op een klein eiland terechtkwam aan omdat dit de preek was die het laatste spoortje twijfel wegnam of hij het beroep uit het oosten van het land moest aanvaarden. ,,Ik was op dat moment met mijn vrouw Nienke in Amersfoort. Een weekendje weg, lekker ontspannen in een mooie omgeving, maar ook met het idee om samen te bidden tot God. Om Hem en zijn Zoon om advies te vragen. Er leefde al een sterke gedachte om Ja te zeggen en dat had te maken met onverwachte momenten. Onze vier kinderen reageerden één voor één heel enthousiast en Nienke stond er ook positief tegenover. Echt een signaal van boven had ik nog niet gekregen. Zou God het ook een goede keuze vinden? Tijdens de dienst die we op zondag bijwoonden in Houten, onze vroegere woonplaats, kreeg ik daar voor mijn gevoel antwoord op. De preek ging over Paulus. Én over mij, dat kon geen toeval zijn. Ik wil ook naar Rome. De wereld bestormen, het liefst in de hoogste versnelling. Niemand remt mij af en ik laat me ook niet afremmen. Maar soms is dat wel eens beter. Je hoeft niet altijd voor de troepen uit te lopen en je kunt ook andere, onverwachte wegen inslaan, zoals ik hier heb gedaan met Serve the Village. Dat wilde ik per sé doen, de kerk móest meer naar buiten. Haar sociale gezicht laten zien en haar hart laten spreken. Blijf niet binnen je eigen, vertrouwde club. We mochten - let wel: mochten - over de vloer komen bij mensen die hulp nodig hadden. Die bied je aan en je luistert. Je vertelt over God, die liefde en genade zaait. Zonder aanziens des persoons. Hij vertelt je dat er hoop is. Een mooie boodschap in deze toch wat roekeloze wereld. Je moet er wel naar willen luisteren."

 

'POT MET GOUD' ,,Overtuigen? Nee, dat doe je niet. Dat is het predikantschap 1.0. Verplichten al helemaal niet. Kijk eens wat er gebeurt in Nederland en elders in de wereld. De kerk stroomt leeg. Binnen de PKN trekken op jaarbasis zestigduizend mensen weg. Ze keren de kerk de rug toe en dat is zonde want dit instituut kan juist zo'n mooie plek innemen. De mensen die de kerk gestalte geven, bedoel ik dan. Zij vormen de pot met goud. Als predikant 2.0 wil je die buiten zetten en dat is denk ik gelukt. Daarom kijk ik ook met een goed gevoel terug, al waren het best spannende jaren aan het begin. Wat heet: het koord tussen mij als bevlogen, beginnende dominee die moeite had met domineedingetjes, moeilijk te corrigeren was en tijdens een dienst regelmatig gekke, ondoordachte dingen deed en daarbij ook nog eens op gevoelige tenen ging staan door voor andere liederen en instrumenten te kiezen, en een nog wat traditionele kerkenraad, die mij overigens wel spaarde en de ruimte gaf, is een paar keer bijna geknapt. De spanning was voelbaar en de gewenning duurde best lang. Drie jaar ongeveer, wat betekent dat we pas twee jaar écht op de goede weg zijn. Nog veel te vroeg om afscheid te nemen, zou je denken. Van het beroep uit Rijssen moest ik in eerste instantie dan ook niets weten. Ik hield de boot de eerste maanden af. Het was de Avondmaalviering die mij deed beseffen dat het hier eigenlijk wel goed was. Ik telde mijn zegeningen en voelde dat ik het boek met een gerust hart kon sluiten. Je kunt wel verder gaan, maar kom je dan uiteindelijk niet weer op een hobbelige weg terecht? Ik blijf een progressieveling. Als ik niet gelovig zou zijn, zou ik een anarchist zijn geworden."

 

'OPENGEVOUWEN HAND' Hij vervolgt: ,,Te veel, te snel, te vernieuwend. Dat waren de redenen waarom het aanvankelijk moeizaam ging. Hadden we dat kunnen weten van elkaar? Ja natuurlijk, ik wist het. Je moet hindernissen nemen en, om het plat te zeggen, op je bek durven gaan. Anders kom je niet op de plek waar je de kerk heen wilt leiden. Meer naar buiten tredend, de samenleving opzoekend, moderner." Er was wel een aarzeling. ,,Nog voordat ik predikant werd bezochten mijn vrouw en ik een dienst in Boven-Hardinxveld. Die sprak me totaal niet aan. De gastpredikante die op de kansel stond, sprak heel formeel. Ze stak een rationele preek af. De inhoud was goed, maar door de manier waarop sloeg er geen vonk over. Ik werd er niet warm van en begon vraagtekens te krijgen. Zou ik er wel goed aan doen? Toen ik een moment mijn ogen dichtdeed, zag ik een man voor me. Met opengevouwen hand. Het teken van het Avondmaal. God liet me, zo interpreteerde ik, zien dat je ze gewoon brood moest geven. Dat ik me geen zorgen hoefde te maken dat het vernieuwende, felle, onstuimige en ook het evangelische dat in me zit tot onoverkomelijke problemen zou leiden. Dat is ook gebleken. We moesten wennen - ik vloog wel eens door de bocht - maar het is uiteindelijk toch een mooie match geworden. Ze hebben me veel vertrouwen en moed gegeven en daar ben ik iedereen heel dankbaar voor. Ik kijk terug op bevlogen jaren en denk met name aan hoe ik de gemeente van haar sterke kant heb ervaren. Hoe ze mij hebben gesteund en op een paar belangrijke momenten liefdevol hebben opgevangen. De kerk is wars van hokjesdenken. Echt iedereen is welkom."

 

'BEWONDERING' Nog meer dan God is Jezus zijn inspiratiebron. ,,Idool klinkt zo plastisch, maar je kunt hem wel mijn held noemen. Jezus de ordeverstoorder, de rebel, die ook zaad strooide bij de rotsen en waar de distels groeien, op onvruchtbare plekken, die de hele boel op z'n kop zette en mensen liet nadenken over hun geloof en of ze wel echt het goede deden. Die de knuppel in het hoenderhok gooide en menig vuurtje aanstak. Dat inspireert me. Veel inspiratie komt trouwens van buiten de kerk. Ik ben verzot op managementboeken en bekijk veel Amerikaanse internetfilmpjes over hoe je een boodschap treffend en beeldend kunt overbrengen. Dat vertaal ik wel eens naar een preek. Dan klim ik bijvoorbeeld vanaf het orgel via een touw naar beneden en laat ik letterlijk een domino-effect zien als metafoor voor het geloof. Door één steentje aan te tikken kun je alles, hoe groot ook, in beweging krijgen." ,,Of mij dat tot een predikant 2.0 maakt? Dat weet ik niet. Doordat ik dit vak nu vijf jaar uitoefen en de fijne kneepjes heb geleerd, heb ik veel bewondering gekregen voor de predikant 1.0. Misschien ben ik daar wel naar toe gegroeid. Je neemt er de goede dingen van over en probeert jezelf uit te vinden."