• BDU

GenX onder de loep genomen

SLIEDRECHT DuPont-Chemours, het chemische concern dat recht tegenover Sliedrecht ligt, haalt ook in het zomerreces de nieuwsheadlines. In een artikel dat recent in de Volkskrant is gepubliceerd, stellen door de krant opgevoerde toxicologen het gebruik van GenX (vanaf 2012 de opvolger van het beruchte PFOA) aan de kaak. Het artikel roept de vraag op waarom het gebruik van deze toxische stof is toegestaan. Het Kompas stelde deze en andere kritische vragen aan de provincie Zuid-Holland, die als bevoegd gezag verantwoordelijk is voor de vergunningverlening.

door Erik de Bruin

Wie en wat heeft de provincie in het verleden geraadpleegd om er zeker van te zijn dat GenX geen gevaar oplevert voor de gezondheid van werknemers en omwonenden?

,, Leidend bij de vergunningverlening was de Nederlandse emissierichtlijn lucht (NeR) en per 2016 het Activiteitenbesluit van de Rijksoverheid. Hierin is een klassenindeling van chemische stoffen opgenomen. De provincie bepaalt op basis van deze indeling de emissie-eisen die in de vergunning staan vermeld. De klassenindeling - bepalend voor de vast te stellen grenswaarde van de uitstoot - sluit aan op internationale criteria. Stoffen worden ingedeeld in klassen op basis van informatie over gezondheids- en milieurisico's. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het aangeven van de juiste classificatie van een stof en het aandragen van informatie over de stof."

,, Op 28 juni 2012 is de vigerende vergunning aangepast. Hiermee is de vervanging van PFOA door GenX vergund. Er wordt gebruik gemaakt van drie stoffen (FRD-901, FRD-903 en ammoniak), die alle niet zijn geclassificeerd als zeer zorgwekkend. Ze vallen op dit moment onder een minder risicovolle klasse dan PFOA. Daarnaast is de vergunde jaarlijkse emissie gehalveerd in vergelijking met de toegestane PFOA-emissie."

Er is momenteel in Duitsland een studie gaande naar de GenX-technologie. ,,Om te kijken of die wel zodanig is als wij denken dat die is", aldus gedeputeerde Floor Vermeulen, die dit zei tijdens een provinciaal debat op 6 april. Had zo'n studie niet eerder moeten plaatsvinden? Wist de provincie wel genoeg van GenX om het gebruik hiervan toe te staan?

,,Bedrijven zijn zoals gezegd zelf verantwoordelijk voor het aangeven van de juiste classificatie en het aandragen van informatie. Het is de taak van het bevoegd gezag om de aangeleverde informatie te gebruiken in de vergunningverlening. In de Europese REACH-verordening (REACH staat voor registration, evaluation, authorisation and restruction of chemicals, red.) staan de criteria om te bepalen of een stof zeer zorgwekkend is. Naast dat op initiatief van het bedrijf zelf de verguning kan worden aangepast kan de provincie de vergunning ambtshalve wijzigen als er nieuwe inzichten zijn. De Nederlandse overheid heeft, net als andere lidstaten, de mogelijkheid om stoffen voor te dragen voor de Europese lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen. Op Duits verzoek vindt een stofevaluatie plaats van FRD-903. De aanwezige informatie over de persisente, bioaccumulatieve en toxische eigenschappen wordt bestudeerd.

De Volkskrant schreef dat het RIVM het na eigen onderzoek aannemelijk vindt dat GenX giftig is voor mensen en bovendien slecht afbreekbaar is. Is de provincie op de hoogte van deze aannames? Is het onderzoeksinstituut om advies gevraagd?"

,,Het RIVM treedt op als adviseur van de Rijksoverheid met betrekking tot de classificering van stoffen. Begin dit jaar heeft zij op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu een quickscan uitgevoerd naar GenX. Geen nieuw onderzoek, er werd gebruik gemaakt van bestaande bronnen. De conclusie was dat de status van de drie stoffen onveranderd blijft."

De gemeente Sliedrecht verstuurde in oktober vorig jaar een kritische brief naar de provincie inzake DuPont en de vroegere PFOA-emissies. Hierin schreef zij het volgende over GenX: 'Voor zover wij na kunnen gaan is de emissie naar de lucht van deze nieuwe hulpstof niet vergund.' Dat rijmt niet met het artikel in de Volkskrant waarin staat dat GenX via de fabrieksschoorstenen op woonwijken in Dordrecht en Sliedrecht neerdaalt. Hoe zit het nu? Wordt GenX geëmitteerd naar de lucht en zo Ja mag dat?

,,Zoals al aangegeven is er bij GenX sprake van drie stoffen, te weten: FRD-901, FRD-903 en ammoniak. FRD-901 wordt niet geëmitteerd, maar ontleedt tot FRD-903 en deels omgezet naar E1. Op grond van de bekende eigenschappen van deze twee stoffen zijn ze conform de NeR ingedeeld in respectievelijk de gas-Organische klassen 1 en 2 waarbij gO 1 na ZZS (Zeer Zorgwekkende Stof, red.) de strengste klasse is voor wat betreft schadelijkheid van de stof. E1 valt in een minder strenge klasse."

De toxicologen die de Volkskrant opvoert, roepen Chemours op te stoppen met het gebruik van GenX. Enkele politieke partijen in Sliedrecht roepen hetzelfde, maar doen dat in de richting van de omgevingsdienst en de provincie. Kan dat en zo Ja gaan jullie dat ook doen? Indien jullie niet op de stopknop (kunnen) drukken, wordt er dan wel op andere wijze actie ondernomen? Met andere woorden: Er wordt nu gekeken naar de provincie: welke houding nemen jullie aan?

,,Chemours voldoet op dit moment aan de geldende wet- en regelgeving voor wat betreft GenX. Een verbod om deze technologie te gebruiken is daarom niet aan de orde en juridisch niet mogelijk."

,,De provincie heeft de directie om een formele reactie gevraagd op het artikel in de Volkskrant. Daarnaast vindt er een gesprek plaats tussen een delegatie van Gedeputeerde Staten en het concern. Met het ministerie is contact gezocht om ook een formele reactie van het RIVM op te vragen. Samen met andere overheden streven we naar transparantie. Van het bedrijf wordt eenzelfde inspanning gevraagd. Chemours is verzocht uiterlijk 22 augustus te reageren."

GenX verdrijft PFOA nu even naar de achtergrond, maar dat speelt natuurlijk ook nog volop. 'Uitkomsten RIVM-onderzoek nopen tot vervolgacties' was de conclusie toen op 24 maart het rapport uitkwam. Eén vervolgactie kennen we, namelijk: de steekproef onder omwonenden. Na de zomer wordt dit verificatieonderzoek opgestart. Hoe zit het met de andere aanbevelingen? Weten de provincie en DuPont (beide zouden gaan graven in hun archieven) al meer over de historische emissies? Over de exacte hoeveelheden die tussen 1970 en 1998 zijn uitgestoten?

,,Via het bestuderen van gezondheidskundige literatuur wordt gekeken of er in andere landen wellicht specifieke klachten of aandoeningen bekend zijn die aan bepaalde concentraties PFOA kunnen worden gekoppeld. Resultaten hiervan worden verwacht na de zomer. Dat geldt ook voor het TNO-archiefonderzoek om meer gegevens te verkrijgen over de emissies vóór 1998."

*De vragen zijn beantwoord door een woordvoerster van Gedeputeerde Staten. GS kreeg ook vragen van de fracties in Provinciale Staten, die eveneens donderdagavond antwoord kregen. Op initiatief van de PvdA Zuid-Holland wordt op 14 september een interpellatiedebat gehouden.

Fotobijschrift: De uitstoot van schadelijke stoffen aan de overkant houdt de Sliedrechtse gemoederen al bijna een jaar bezig. Ook GenX, de opvolger van PFOA, is verdacht.