Struikelstenen: wie waren De Merwedegijzelaars

SLIEDRECHT Op 14 april 1944 schiet een lid van de Landwacht zonder enige aanleiding bakker Wouter Smit uit Giessendam dood. Het verzet besluit hierop om de NSB-ers en Landwachters een passende waarschuwing te geven. In de nacht van 9 op 10 mei 1944 lokt een knokploeg uit Sliedrecht een groep landwachters bij de Helsluis in een hinderlaag. De landwachters, die regelmatig jacht maken op mensen die zich in de Biesbosch verborgen houden, hebben valse informatie gekregen over vermoedelijke onderduikers. Bij de aangegeven plaats lossen ze enkele schoten, die de knokploeg direct beantwoordt. Tijdens dit vuurgevecht sneuvelen twee Landwachten. Hierna volgen er dagen van spanning, want de bevolking vreest een reactie van Duitse zijde. En dat gebeurt…

Dinsdag 16 mei 1944 vindt in Sliedrecht, Giessendam, Hardinxveld, Werkendam (incl. de Biesbosch) een grote vergeldingsrazzia plaats. Hiervoor worden tussen de 2.000 en 2.500 leden van de Grüne Polizei, SS, en Wehrmacht ingezet. Ze kammen de hele omgeving uit op zoek naar mannen in de leeftijd van 18 tot en met 25 jaar. Enkelen weten de dans te ontspringen, maar honderden jonge mannen worden meegevoerd. In Sliedrecht worden ze verzameld bij de Nederlands Hervormde Kerk, in Neder-Hardinxveld op het schoolplein van de School met den Bijbel. Later die dag wordt de groep mannen, nu bekend onder de naam 'Merwedegijzelaars', in overvalwagens geladen en afgevoerd naar Kamp Amersfoort.

In de zes weken die in dit kamp volgen worden er van de opgepakte mannen op verzoek van hun werkgevers behoorlijk wat vrijgelaten. Op 28 juni 1944 worden de nog aanwezige gijzelaars geselecteerd voor transport naar Duitsland. Dit vindt plaats in de nacht van 6 op 7 juli 1944. Van de ruim 650 gevangenen die op transport zijn gegaan, zijn er tot en met mei 1945 circa 100 overleden als gevolg van ziektes, ondervoeding, mishandeling en bombardementen. Van die 100 behoren er 26 tot de groep Merwedegijzelaars. Elf van die 26 slachtoffers zijn afkomstig uit Sliedrecht. Meer informatie: www.facebook.com/struikelstenensliedrecht.