• Erik de Bruin

'Vrienden laat je niet alleen'

SLIEDRECHT Ruim drie maanden - van half oktober tot eind januari - bekommerden tientallen inwoners zich vrijwillig om de 36 asielzoekers die vanuit Syrië naar Europa waren gevlucht en uiteindelijk een veilige haven vonden in Sliedrecht. Een aantal vrijwilligers doet dat nog steeds. Ze rijden wekelijks naar Gorinchem, waar hun vrienden tezamen met andere vluchtelingen (in totaal circa driehonderd) worden opgevangen in een voormalig belastingkantoor. Een terugkeer naar het dorp waar ze deze vriendschappen hebben opgebouwd, is nabij.

Het Kompas wilde een keer meegaan. Dat was geen probleem. Ook niet voor het COA, dat de scepter zwaait. De gastheer is geen onbekende van de krant. We maakten eind december al kennis met Ibrahim al Haddad en zijn 11-jarige zoon Bashar toen de media een kijkje mochten nemen in de tot noodopvang verbouwde Groen van Prinstererschool. Met de 57-jarige Mohamad Farshahani maakten we al eens een praatje op het schoolplein en Khalid Klep, wiens vrouw en drie van zijn vier kinderen in Turkije 'vast'zitten ('met drie families op twee kamers'), liet zich nadrukkelijk horen en zien tijdens de taalles. Hij was prettig aanwezig. Tijdens het interview houdt Khalid zich aanvankelijk op de achtergrond. Dat geldt niet voor Mohamad, die niet hoeft te vertellen dat hij gemakkelijk contacten legt. Hij is een vlotte babbelaar, zoals we in Nederland zouden zeggen. Een medewerkster van de HEMA ervaarde dat toen hij de winkel binnenstapte. Hij vroeg zich af wat al die mensen toch aan het eten waren. Erwtensoep, zo kwam hij te weten. ,,Een praatje was snel gemaakt en sindsdien bezoeken ze elkaar regelmatig", vertelt Hossam Elhalky, die als tolk fungeert. ,,Om een steentje bij te dragen was voor mij heel vanzelfsprekend. Ik ben half-Syrisch en half-Egyptisch. Hoewel ik dertien jaar in Nederland woon, blijven het je mensen."

 

STATUSHOUDERS Als hij aan Ibrahim, Mohamad en Khalid heeft verteld wat hij net tegen de journalist zei, reageert eerstgenoemde dat het verschrikkelijk is om te horen dat er elke dag Syriërs sterven. ,,Het land wordt verwoest door verschillende groepen, die allemaal de macht willen en worden ondersteund door andere landen. Als dat niet verandert, is er geen licht aan het einde van de tunnel." ,,God weet alles, maar ik denk niet dat het snel goed komt", zegt Khalid. ,,Er is geen goede groep om je bij aan te sluiten. Dat is wat ik van veel mensen hoor", haakt Arenda van Buuren in. ,,Je móet partij kiezen en vechten en als je dat niet doet, ben je je leven niet veilig." De Sliedrechtse legt haar oor ten luister. ,,Gelukkig praten we meestal over luchtigere dingen. En over praktische zaken, waar ze hulp bij nodig hebben. Een brief van de IND (de immigratie- en naturalisatiedienst, red.) bijvoorbeeld." Onlangs las ze goed nieuws voor aan een vrouw die een eengezinswoning in de Antonie van Leeuwenhoekstraat kreeg toegewezen. Ze gaat daar samen met haar 3-jarige dochtertje heen. Op 1 juli krijgen ze de sleutel. Ook de andere 'Sliedrechtse' vluchtelingen keren terug naar de plaats waar ze voor het eerst langdurige opvang genoten. ,,Zeven mensen die statushouder zijn geworden, hebben die toezegging inmiddels gehad", vertelt Arenda. ,,Anderen, zoals Ibrahim en Khalid, zullen nog even moeten wachten, maar weten al wel dat ze in Nederland mogen blijven en zullen dus op termijn ook in Sliedrecht gaan wonen."

 

'IN DE RIJ' Een verblijfsvergunning geeft recht op gezinshereniging. ,,Maar dat wil niet zeggen dat dit één, twee, drie gebeurt. Er zijn ook ruim veertigduizend andere mensen die in de rij staan. Je moet achteraan aansluiten. Voordat je aan de beurt bent, ben je dik zes tot negen maanden en soms wel een jaar verder." De tijd gaat langzaam. ,,Als je niet in een werkritme zit, zijn de dagen lang", krijgt Hossam te horen. ,,Werken willen ze allemaal heel graag, maar ze beseffen dat ze eerst de taal onder de knie moeten krijgen en dat is moeilijk want Nederlands is totaal anders dan Arabisch." De vrijwilligers hebben hen op weg geholpen. ,,In kleine stapjes, maar daar hebben we wel baat bij gehad", vertelt Khalid. ,,We geven, als we op bezoek komen, nog wel eens les", lacht Daniëlle Zwanink, nog een vrijwilliger die een helpende hand biedt en dat als een vanzelfsprekendheid beschouwt. ,,Als mensen hulp nodig hebben, help je. Zo simpel is het in mijn ogen. Zoals ik het ook logisch vind om contact te blijven houden." Twee stoelen verder wordt geknikt. ,,We hebben in januari gedag gezegd, maar je wilt ze hier niet alleen laten zitten. Dat zou je bij je vrienden toch ook niet doen?!"

 

'ONBETAALBAAR' ,,Helpen zit 'm vaak in hele kleine dingen", vervolgt Arenda. ,,Ik zag een keer dat stokbrood in een plastic tas in de oven werd gedaan en heb daar", zo vertelt ze lachend, ,,een stokje voor gestoken. Bij zulke gebeurtenissen denk je: Hier ben ik voor. Zo heb ik ook een keer iemand er net op tijd van weerhouden om over te steken toen er een auto aankwam en het voetgangerslicht bij het zebrapad op rood stond." Voor Hossam is dit een herkenbaar verhaal. ,,In Arabische landen is het allemaal wat chaotischer in het verkeer ha ha ... ." ,,Wat voor jullie een klein gebaar is, is voor ons grote geste", toont Ibrahim zich dankbaar. ,,Alle steun die we krijgen, betekent heel veel. Ik kan wel dankjewel zeggen, maar dat is niet genoeg. Wat al die vrijwilligers voor ons hebben gedaan, is onbetaalbaar. Daar zijn geen woorden voor." ,,Als je het ergens goed hebt en liefde voelt, wil je niet weg", haakt Hossam in. ,,Hier hebben ze het ook goed, maar is het wat zakelijker en ze staan minder in contact met de samenleving. Wat onontbeerlijk is om goed te integeren. In Sliedrecht kennen ze mensen. Daarom is het goed om terug te keren." Wat ook gaat gebeuren, al zit Mohamad nog altijd in de eerste wachtkamer. Hengelend naar een verblijfsstatus. ,,Dat hij die nog niet heeft gekregen, komt doordat de IND zich afvraagt waarom hij naar Nederland is gevlucht en niet naar Rusland, waar zijn vrouw, die van Russische komaf is, naar toe is gegaan", legt Hossam uit. ,,Mohamad wil niet, zo zegt hij, naar een land waar geen democratie heerst. Bovendien is hij bang dat Rusland hem terug zal sturen."

 

'NIET AANRAKEN' Aangezien hun twee zonen in Duitsland en de Verenigde Arabische Emiraten verblijven, is Mohamad hier alleen. Khalid maakte aanvankelijk ook in z'n eentje deel uit van de groep van 36 die in oktober in Sliedrecht neerstreek en drie maanden later naar Gorinchem verhuisde. Daar is verandering in gekomen. Er verschijnt een grote glimlach op zijn gezicht. Zijn zoon, die naar Duitsland was gevlucht, heeft zich bij hem gevoegd. Verdere gezinshereniging (zoals gezegd zit zijn familie 'vast' in Turkije) is in de maak, al kan dit nog wel tot het einde van het jaar duren en wellicht langer. Ook Ibrahim en zijn zoon Bashar, die net te horen heeft gekregen dat hij over mag naar groep 7 (in Sliedrecht ging hij naar een 'gewone' school), wachten af. ,,Zo ver weg van elkaar is moeilijk. Zeker voor Bashar, die zijn moeder en zus enorm mist. Je hoort dagelijks elkaars stem en je ziet elkaar op Skype, maar je kan elkaar niet aanraken."